सातत्य आणि शिस्त या दोन गोष्टी कोणत्याही क्षेत्रात यश मिळवण्यासाठी मूलभूत ठरतात. आपण अनेकदा यशस्वी लोकांकडे पाहून असं म्हणतो की त्यांच्याकडे काहीतरी वेगळं होतं. विशेष कौशल्य, वेगळी बुद्धी, किंवा एखादा मोठा ब्रेक. पण खोलवर पाहिलं, तर बहुतेक यशामागे एकच गोष्ट सातत्याने दिसते—ते म्हणजे पुनरावृत्ती आणि शिस्त. ही दोन्ही गोष्टी ऐकायला साध्या वाटतात, पण प्रत्यक्षात पाळायला कठीण असतात. कारण त्यात चमक नाही, कौतुक लगेच मिळत नाही, आणि परिणाम दिसायला वेळ लागतो.
यश बहुतेक वेळा एका मोठ्या क्षणातून येत नाही. ते लहान, कंटाळवाण्या वाटणाऱ्या कृतींच्या सातत्यातून हळूहळू आकार घेतं.
सातत्याने केलेली पुनरावृत्ती म्हणजे खरी तयारी
पुनरावृत्ती म्हणजे डोळे बंद करून एकच काम करत राहणं, असं नाही. खरी पुनरावृत्ती ही जागरूक असते. रोज तेच काम, पण थोडं अधिक लक्ष देऊन, थोडं अधिक समजून, थोडं अधिक प्रामाणिकपणे करणं—यातून कौशल्य तयार होतं.
मार्शल आर्ट्समधील महान योद्धा Bruce Lee याच विचाराकडे सूचकपणे लक्ष वेधतो. त्याच्या म्हणण्याचा आशय असा होता की—एक हजार वेगवेगळ्या गोष्टी करणाऱ्या माणसापेक्षा, एकाच गोष्टीचा हजार वेळा सराव करणारा माणूस जास्त घातक ठरतो. कारण त्या माणसाच्या हालचालींमध्ये विचार नसतो, सवय असते. हीच गोष्ट आयुष्यातल्या प्रत्येक क्षेत्राला लागू पडते.
शिस्त आणि सातत्य : प्रेरणेपलीकडचं वास्तव
प्रेरणा (motivation) येते आणि जाते. एखाद्या दिवशी ती जोरात असते, तर एखाद्या दिवशी पूर्णपणे गायब. पण शिस्त तशी नसते. शिस्त म्हणजे मनाची मनधरणी करून कामाला बसणं, मन नसलं तरी ठरलेलं करणं.
यशस्वी लोक कायम motivated असतात असं नाही. ते disciplined असतात. काम करायचं की नाही, हा प्रश्न ते स्वतःला फार वेळा विचारत नाहीत. त्यांनी तो निर्णय आधीच घेतलेला असतो. सातत्य आणि शिस्त नसतील, तर कौशल्य असूनही यश स्थिर राहत नाही. शिस्त ही glamorous नाही. तिच्यावर टाळ्या मिळत नाहीत. पण तीच तुम्हाला त्या टप्प्यावर नेते जिथे लोक म्हणतात—“हा माणूस अचानक खूप पुढे गेला.”
कोणत्याही क्षेत्रात हा नियम का लागू होतो
खेळ असो, अभ्यास असो, व्यवसाय असो किंवा नोकरी—मूलभूत नियम बदलत नाही. रोज थोडंसं पुढे जाणं, कालपेक्षा आज थोडं चांगलं करणं, आणि तेच पुन्हा-पुन्हा करणं. बहुतेक लोक इथेच थांबतात. कारण परिणाम लगेच दिसत नाहीत. पहिल्या काही महिन्यांत कौतुक मिळत नाही, पैसा वाढत नाही, नाव होत नाही. आणि मग वाटतं—“कदाचित हे माझ्यासाठी नाही.”
पण जे लोक त्या टप्प्यावरही थांबत नाहीत, तेच पुढे वेगळे दिसतात. सातत्याचा विचार गुंतवणुकीत कसा उपयोगी पडतो, हे मध्यमवर्गीय लोकांनी गुंतवणूक का करावी? या लेखातून अधिक स्पष्ट होतं.
सातत्याचा खरा कस कधी लागतो
खरा कस तेव्हा लागतो, जेव्हा कुणी पाहत नसतं. जेव्हा टाळ्या नाहीत, प्रेक्षक नाहीत, आणि सोशल मीडियावर शेअर करण्यासारखं काहीच नसतं. त्या वेळीही काम करणं म्हणजे सातत्य. आणि हाच टप्पा बहुतेक लोक टाळतात. यशाचं रहस्य कुठल्या मोठ्या तंत्रात नाही. ते त्या दिवसांत दडलं आहे, ज्या दिवशी तुम्ही काही विशेष वाटत नसतानाही ठरलेलं काम करता.
पुनरावृत्ती आणि शिस्त या दोन्ही गोष्टी आपल्याला लगेच यश देत नाहीत. पण त्या आपल्याला असा माणूस घडवतात, जो यश पेलू शकतो. कदाचित म्हणूनच खऱ्या अर्थाने यशस्वी लोक फार मोठ्या घोषणा करत नाहीत. ते शांतपणे काम करत राहतात. आणि एक दिवस लोक त्यांच्याकडे पाहून म्हणतात—“हा माणूस वेगळा आहे.” शेवटी लक्षात येतं की सातत्य आणि शिस्त हीच खरी यशाची शांत प्रक्रिया आहे.
Simple Is The New Best च्या भाषेत सांगायचं, तर— दररोजचं साधं काम, सातत्याने केलं, तर तेच एक दिवस असाधारण ठरतं.