काही लोक यश पाहून भारावून जातात, तर काही लोक यशाच्या आधी घडणाऱ्या प्रक्रियेचा विचार करतात. पहिला दृष्टिकोन क्षणिक प्रेरणा देतो; दुसरा दृष्टिकोन आयुष्याला दिशा देतो. कारण यश हे शेवटचं दृश्य असतं. त्याआधी जे निर्णय, सवयी आणि मानसिक तयारी घडते, तीच खऱ्या अर्थाने निर्णायक ठरते. Cristiano Ronaldo कडे पाहिलं की बहुतेकांना गोल्स, ट्रॉफीज आणि रेकॉर्ड्स दिसतात. पण थोडा वेळ थांबून पाहिलं, तर एक वेगळीच गोष्ट जाणवते—सतत स्वतःला तपासणारा, स्वतःशी प्रामाणिक राहणारा आणि कधीही “इथवर पुरे” असं न मानणारा प्रवास. यशामागे उभी असलेली ही मानसिक शिस्त लगेच दिसत नाही, पण तीच सगळ्याच गोष्टी ठरवते.
मानसिकता घडवली जाते, मिळत नाही
अनेकदा असं गृहीत धरलं जातं की काही लोक जन्मतःच वेगळे असतात. पण इथे कोणतीही जादू नाही. ही मानसिकता कठीण आहे, कारण ती रोज स्वतःला एक अस्वस्थ करणारा प्रश्न विचारायला भाग पाडते—आज मी कालपेक्षा थोडा तरी चांगला झालो आहे का? हा प्रश्न ऐकायला साधा वाटतो, पण त्यानुसार वागणं अवघड असतं. रोज स्वतःकडे पाहून समाधान न मानणं, ही सवय कालांतराने ओळख बनते. करिअरमध्ये अनेक टप्पे असे येतात, जेव्हा “सर्वोत्तम” अशी ओळख मिळते. अशा वेळी बहुतेक लोक थोडे सैलावतात. पण इथे यश हे विश्रांतीचं कारण न ठरता जबाबदारीचं रूप घेतं. “मी इथे पोहोचलो आहे” या विचाराऐवजी “मी इथे टिकून राहू शकतो का?” हा प्रश्न पुढच्या निर्णयांची दिशा ठरवतो.
प्रेरणा नव्हे, शिस्त आणि निर्णय
प्रेरणा कायम उपलब्ध असतेच असं नाही. म्हणून रोजचं आयुष्य भावनेवर नाही, तर ठरवलेल्या नियमांवर चालतं. झोप, आहार, प्रशिक्षण, recovery—या सगळ्या गोष्टी mood वर अवलंबून राहत नाहीत. “आज मन नाही” हा विचार काम थांबवण्याचं कारण ठरत नाही. Middle-class आयुष्यात ही गोष्ट फार लागू पडते. कारण रोज नवीन प्रेरणा मिळेलच याची खात्री नसते. अशा वेळी routine आणि consistencyच पुढे नेतात. तुलना इतरांशी करण्याऐवजी कालच्या स्वतःशी केली जाते. काल मी काय केलं, आज ते थोडं तरी सुधारू शकतो का—हा विचार केंद्रस्थानी राहतो. इतरांशी तुलना केली की अस्वस्थता वाढते; स्वतःशी तुलना केली की दिशा स्पष्ट होते.
टीका, थकवा आणि टिकून राहण्याची तयारी
टीका हा प्रवासाचा कायमचा भाग आहे—कधी खेळावर, कधी वयावर, कधी निर्णयांवर. पण टीकेमुळे नाट्य निर्माण केलं जात नाही. ती ऐकली जाते, समजून घेतली जाते आणि मग कृतीतून उत्तर दिलं जातं. इथे एक महत्त्वाचा फरक दिसतो. टीका ही जखम ठरू शकते किंवा सुधारण्यासाठीचा data बनू शकते. थकवा येतो, वेदना होतात—हे नाकारलेलं नाही. पण “मी थकलो आहे” हा विचार अंतिम निर्णय ठरत नाही. थकवा ओळखला जातो, पण त्याला दिशा ठरवू दिली जात नाही. दीर्घकाळ टिकणं हा योगायोग नसतो. वय वाढत असताना बदल स्वीकारले जातात—सरावाच्या पद्धती बदलतात, recovery ला अधिक महत्त्व दिलं जातं, आणि शरीराचं ऐकायला सुरुवात होते. “जसं चालू आहे तसंच चालू दे” हा विचार इथे कधीच स्वीकारला जात नाही.
शांत आत्मविश्वास आणि शेवटचा विचार
बाहेरून पाहताना आत्मविश्वास कधी कधी अहंकारासारखा वाटतो. पण जवळून पाहिलं, तर हा आत्मविश्वास मेहनतीतून आलेला असतो. तयारीशिवाय दाखवलेला आत्मविश्वास पोकळ असतो; तयारीनंतर येणारा आत्मविश्वास शांत आणि स्थिर असतो. हा फरक शब्दांत नाही, तर कृतीतून स्पष्ट दिसतो. आपण व्यावसायिक खेळाडू नाही, आपल्या जवळ elite सुविधा नाहीत—हे वास्तव आहे. पण स्वतःशी प्रामाणिक असणं, routine ला चिकटून राहणं, दीर्घकालीन विचार करणं आणि टीकेकडे व्यावहारिक दृष्टिकोन ठेवणं—या गोष्टी कोणालाही शक्य आहेत. त्या आकर्षक वाटत नाहीत, पण टिकाऊ आहेत. मोठ्या घोषणा किंवा जोरदार शब्दांपेक्षा रोजचे छोटे निर्णय अधिक प्रभावी ठरतात. यश म्हणजे भाषण नाही; यश म्हणजे दिशा. आणि त्या दिशेत सातत्य ठेवणं हेच या संपूर्ण प्रवासाचं खरं सार आहे. म्हणूनच Cristiano Ronaldo आपल्याला फक्त admire करायला नाही, तर शांतपणे विचार करायला भाग पाडतो. जर तुमचा स्वतःवर विश्वास असेल तर काहीही शक्य आहे.
मोठ्या घोषणा, जोरदार भाषणं किंवा क्षणिक प्रेरणा यश घडवत नाही. यश घडतं ते रोजच्या छोट्या निर्णयांतून. आज स्वतःशी प्रामाणिक राहायचं का नाही, आज ठरवलेली शिस्त पाळायची का नाही, आज कालपेक्षा थोडं तरी सुधारायचा प्रयत्न करायचा का नाही — हे निर्णय कुणी पाहत नसताना घेतले जातात. आणि तेच निर्णय पुढे आयुष्याची दिशा ठरवतात. या अर्थाने पाहिलं, तर Cristiano Ronaldo आपल्याला “तुम्हीही असंच व्हा” असं सांगत नाही. तो शांतपणे एक आरसा समोर धरतो. त्या आरशात आपण स्वतःकडे पाहतो — आपल्या सवयी, आपली शिस्त, आपली चिकाटी. प्रेरणा इथे ओरडून येत नाही; ती हळूच मनात बसते. आपण व्यावसायिक खेळाडू नसलो, तरी आपल्यालाही रोज मैदानात उतरावंच लागतं — आपल्या कामात, आपल्या जबाबदाऱ्यांत, आपल्या आयुष्यात. तिथे टाळ्या मिळत नाहीत, कॅमेरे नसतात, पण प्रयत्न असतात. आणि जर त्या प्रयत्नांमध्ये सातत्य असेल, तर बदल अपरिहार्य असतो.
Simple Is The New Best च्या दृष्टीने पाहिलं, तर हाच खरा धडा आहे — यश मोठं असण्याआधी प्रामाणिक असावं लागतं.
आणि प्रामाणिकपणा रोज जगावा लागतो.